Doktorske studije sporta

Nauka u fizičkom vaspitanju, sportu i kineziterapiji je kao multivalentna naučna disciplina neizostavno prisutna u svakodnevnom životu i radu. Nastojanja i naučni doprinosi nekoliko generacija istraživača iz područja nauke u fizičkom vaspitanju, sportu i kineziterapiji, daju uporište za tvrdnju o visokom nivou kompetitivnosti, odnosno konkurentnosti dobijenih naučnih spoznaja i kompetentnosti naučnika koji svojim istraživanjima doprinose razvitku društva temeljenog na znanju i u područjima fizičkog vaspitanja i sporta.

Svrsishodnost doktorskih studija fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije temelji se na saznanju da jedino visoko-školovani naučni kadrovi mogu doprineti daljem razvoju sportske nauke kao naučne oblasti te daljem usavršavanju tehnologije rada na područjima:

  • Fizičkog vaspitanja na svim nivoima vaspitno-obrazovnog procesa;
  • Sporta, posebno efikasnog programiranja i evaluacije sportskih aktivnosti i treninga selekcioniranih pojedinaca i grupa;
  • Rekreacije kroz programiranje i vrednovanje sportsko-rekreativnih aktivnosti radi održavanja i unapređenja zdravlja; kineziterapije kroz Programiranje i kontrolu kineziterapijskih postupaka;
  • Sporta osoba s invaliditetom kroz programiranje i vrednovanje telesnih aktivnosti, kojima je cilj mentalna i telesna rehabilitacija.

Usavršavanje tehnologije rada u navedenim područjima utemeljeno je na naučnim istraživanjima i informacijama koje se uspešno ugrađuju u svakodnevnu praksu. Studijski program ciljano istražuje ona sistematska lokomotorna kretanja (vežbanje, trening, kineziterapija) koja imaju za cilj optimalan razvoj organizma, unapređenje i održavanje zdravlja, funkcionalnih i radnih sposobnosti i podizanje i održavanje osobina, sposobnosti i motoričkih znanja karakterističnih za takmičarski usmerene sportske aktivnosti i postizanje vrhunskih sportskih dostignuća.

Specifični ciljevi studijskog programa odnose se na:

  • Usvajanje temeljnih znanja o eksperimentalnim i neeksperimentalnim metodama istraživanja i razumevanje podataka dobijenih istraživačkim tehnikama;
  • Izučavanje i analizu zakonitosti kretanja u kliničkom i rehabilitacionom području u cilju povećanja učinka postupaka lečenja određenih poremećaja zdravlja i bolesti;
  • Upoznavanje studenata sa najnovijim saznanjima u oblasti genetike i molekularne biologije sporta i vežbanja;
  • Upravljanje tehnologijom trenažnih transformacionih procesa u individualnim i kolektivnim sportovima i kondicionoj pripremi;
  • Napredno pretraživanje raspoloživih baza podataka i primena aktuelnih informacionih sistema za potrebe svojih istraživanja.

Fakultet za sport i turizam već više godina organizuje i sprovodi doktorske studije i postupke za sticanje akademskog stepena doktor nauka (dr sc) iz područja fizičkog vaspitanja i sporta. Na osnovu svog dosadašnjeg rada i delovanja, tradicije i stečenog iskustva, Fakultet je naučno kompetentan da i ubuduće, izvođenjem novog programa doktorskih studija, školuje naučnike iz područja fizičkog vaspitanja i sporta koji će zadovoljavati zahteve tržišta rada javnog i privatnog sektora. Predloženi studiji program doktorskih studija koncipiran je tako da omogući pokretljivost studenata. U tom smislu jedan od ciljeva programa je očekivana mobilnost studenata doktorskih studija prema drugim visokoškolskim institucijama domaćih i međunarodnih univerziteta i njihovim doktorskim studijima u kojima će oni moći upisati predmete upotpunjavajući temeljno znanje i znanje iz oblasti fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije i interdisciplinarnih područja, usko povezanih s pojedinim područjima primenjene sportske nauke. Isto tako postoji otvorenost studija za mobilnost drugih studenata prema našem doktorskom studiju upisom i polaganjem izbornih modula i izbornih predmeta i sticanjem odgovarajućeg broja bodova. Naučna orijentacija Fakulteta i rezultati naučnih istraživanja, objavljenih u domaćim i međunarodnim publikacijama, mogu snažno motivisati studente koji studiraju na drugim univerzitetima u Evropi na upis doktorskih studija fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije na našem Univerzitetu.

Studijski program doktorskih studija ima jasno definisanu svrhu i ulogu u obrazovnom sistemu. Cilj studijskog programa je da studenti steknu naučne kompetencije i akademske veštine iz oblasti fizičkog vaspitanja i sporta (kineziologije).

Cilj studijskog programa usmeren je ka:

  • Razumevanju multidisciplinarnosti područja fizičkog vaspitanja i sporta (kineziologije).
  • Osposobljavanju za razumevanje rezultata koherentnih naučnih disciplina koje proučavaju specifične aspekte ovog područja.
  • Osposobljavanju za samostalan naučno-istraživački rad usmeren ka proučavanju društvenih aspekata fizičkog vaspitanja i sporta (kineziologije), makroekonomskih aspekata fizičkog vaspitanja i sporta (kineziologije) i tehnoloških aspekata fizičkog vaspitanja i sporta (kineziologije).
  • Osposobljavanju za kompetentno praćenje rezultata autoritativnih međunarodnih istraživanja, komuniciranje sa relevantnim bazama podataka kao i samostalnu produkciju naučnih informacija i njihovu autorizaciju.

Na osnovu svih ciljeva koji su navedeni može se konstatovati da je cilj studijskog programa obrazovanje stručnjaka koji poseduje dovoljno produbljenog znanja koje je usklađeno sa savremenim pravcima razvoja naučnih disciplina u svetu.

Doktorske studije 1. godina

Metodologija naučnih istraživanja
Kvantitativne i kvalitativne metode
WOS baze
Blok izbornih predmeta 1 (bira se 1 od 3)
Modelovanje upravlјanja u kolektivnim sportovima
Modelovanje upravlјanja u individualnim sportovima
Modelovanje upravlјanja u kondicionoj pripremi
Blok izbornih predmeta 2 (bira se 1 od 3)
Motorno učenje i motorna kontrola
Molekularna medicina i genetika u fizičkom vaspitanju i sportu
Savremena analitika funkcionalnih testiranja
Blok izbornih predmeta 3 (bira se 1 od 3)
Metodologija kinezioloških istraživanja u sportu
Metodologija kinezioloških istraživanja u fizičkom vaspitanju
Metodologija kinezioloških istraživanja u rekreaciji

Doktorske studije 2. godina

Blok izbornih predmeta 4 (bira se 1 od 3)
Savremena istraživanja biomedicinskih aspekata u kineziologiji
Savremena interdisciplinarna istraživanja u kineziologiji
Savremena istraživanja socio-psiholoških aspekata fizičkog vaspitanja i sporta
Savremene tendencije u visokom obrazovanju
Dokazi naučne aktivnosti
Dokazi pedagoške aktivnosti u obrazovnom procesu visokoškolske ustanove
Projektovanje doktorske disertacije

Doktorske studije 3. godina

Odbrana predloga projekta doktorske disertacije
Operacionalizacija projekta i izrada doktorske disertacije
Priprema i odbrana doktorske disertacije

Završetkom doktorskih studija studenti stiču akademski stepen doktora nauka fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije. Završetkom studija i sticanjem akademskog naziva doktora nauka svršeni student je kvalifikovan za samostalno projektovanje i izvođenje naučno-istraživačkog rada na području fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije i interdisciplinarnih područja. Naučni kadrovi kvalifikovani su za uspešan transfer i primenu naučnih saznanja u sisteme fizičkog vaspitanja, sporta, vežbanja, sportske rekreacije i kineziterapije. Doktori nauka fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije imaju velike mogućnosti nastavka naučno-istraživačkog rada u okviru naučno-istraživačkih institucija i projekata koje finansira Ministarstvo nauke, Ministarstvo omladine i sporta ili ostale vladine i nevladine strukovne institucije. Posebna mogućnost je uključivanje u međunarodne projekte koje finansiraju međunarodne naučne ustanove i fondacije. Jedan broj doktora sportskih nauka može se uključiti u redovne postupke izbora za saradnike u naučno-nastavnim institucijama u kojima se mogu kandidovati za radna mesta saradnika i nastavnika za pojedine predmete iz studijskog programa. Kao logičan nastavak doživotnog obrazovanja doktori nauka mogu se uključivati u razne oblike posledoktorskog usavršavanja. Tim nivoom kontinuirane edukacije doktor nauka stiče potpuno obrazovanje i mogućnost samostalnog kreiranja i izvođenja projekata najvišeg naučnog nivoa. Nivo poslediplomskog obrazovanja omogućava zapošljavanje doktora sportskih nauka u javnom i privatnom sektoru. Potrebno je otvoriti puno veće mogućnosti zapošljavanja ovim kadrovima jer dalji razvoj društva u svim njegovim segmentima prvenstveno zavisi od naučnog nivoa i reputacije angažovanih kadrova kao pokretača pozitivnih promena. Za svršene studente doktorskih studija fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije koji dobijaju visoku naučnu kompetenciju mogući partneri izvan visoko-školskog sistema su i krovna institucija srpskog sporta – Olimpijski komitet Srbije, vladine i nevladine sportske asocijacije nacionalnog nivoa, sektori turizma i zdravstva, zatim Ministarstvo odbrane RS i Ministarstvo unutrašnjih poslova RS.

Specifične kompetencije doktora nauka obuhvataju:

  • Upoznavanje sa osnovama metodologije istraživanja u području fizičkog vaspitanja, sporta i kineziterapije s kibernetičkim modeliranjem kinezioloških procesa i strukturalnim promenama dimenzija u fizičkom vaspitanju, sportu i kineziterapiji i načinima izbora i primene metoda za rešavanje bitnih problema u okviru naučne discipline;
  • Konstruisanje i validacija mernih instrumenata; sprovođenje kineziološke i antropološke analize sadržaja u fizičkom vaspitanju, sportu i kineziterapiji;
  • Samostalno istraživanje efekata kinezioloških transformacionih procesa u fizičkom vaspitanju, sportu i kineziterapiji;
  • Samostalno istraživanje uticaja sadržaja (sredstva) sportskog treninga na transformaciju potencijala sportista i na njegovu postignutu takmičarsku uspešnost;
  • Samostalno izvođenje eksperimentalnih istraživanja, konstruisanje mernih instrumenata za procenu nivoa motoričkih znanja i analiziranje povratne informacije u području motoričkog učenja;
  • Samostalno analiziranje i primena i interpretacija rezultata istraživanja parametara situacione efikasnosti; poznavanje procedura merenja i interpretacije rezultata u naprednim područjima fiziološke dijagnostike;
  • Poznavanje postupaka rehabilitacije kod specifičnih sportskih povreda, uz metodologiju definisanja efektivnosti pojedinih metoda za rehabilitaciju urođenih i stečenih stanja, povreda i deformiteta lokomotornog sistema;
  • Kreiranje algoritama ekspertnih sistema i primena ekspertnih sistema u naučno-istraživačkom radu u fizičkom vaspitanju, sportu i kineziterapiji; prepoznavanje i identifikacija razvojnih procesa u pojedinim područjima primenjene kineziologije;
  • Samostalno dizajniranje i izrada istraživanja različitih psiho-socijalnih pojava i procesa u sportu i fizičkom vaspitanju; samostalna izrada i prezentacija naučnog članka, izvođenje naučnog istraživanja od teorijskih postavki problema, preko postavljanja i operacionalizacije hipoteza do izvođenja empirijskog istraživanja te njegove analize i interpretaciju rezultata (pisanje naučnog rada) po principima dobre naučne prakse, profesionalne etike i timskog rada.